Wiele państw wpuszcza turystów tylko wtedy, gdy ich paszport jest ważny jeszcze przez określony czas, najczęściej co najmniej sześć miesięcy. Zdarza się jednak, że dokument traci ważność już w trakcie podróży, np. przez chorobę albo opóźniony powrót. Choć brzmi to groźnie, istnieje procedura, która pozwala sprawę załatwić.

Skąd wymóg ważności paszportu

Reguła sześciu miesięcy jest jedną z najczęściej stosowanych na świecie. W części krajów, w tym w wielu popularnych kierunkach w Unii Europejskiej, paszport musi być dodatkowo ważny jeszcze trzy miesiące po planowanej dacie wyjazdu z danego kraju. Wymóg ma uchronić podróżnych przed kłopotami, gdy pobyt się przedłuży.

Warto pamiętać, że dokument sprawdzają też przewoźnicy. Linie lotnicze zwykle nie wpuszczą pasażera na pokład, jeśli paszport nie spełnia wymagań. Niektóre linie i armatorzy statków wycieczkowych mają własne zasady dotyczące ważności, które mogą się różnić od oficjalnych przepisów kraju docelowego, dlatego trzeba sprawdzić jedne i drugie.

Co zrobić, gdy dokument wygaśnie w trakcie podróży

Czasem udaje się wjechać do kraju i zostać w nim po upływie terminu ważności paszportu. Postępowanie jest wtedy podobne jak przy zgubieniu lub kradzieży dokumentu za granicą. Według amerykańskiego Departamentu Stanu obywatel USA powinien skontaktować się z najbliższą ambasadą lub konsulatem i zgłosić się tam osobiście, co może oznaczać wyjazd do innego miasta.

W praktyce trzeba złożyć wniosek o nowy paszport. Amerykańskie służby wymieniają m.in. następujące dokumenty:

• fotografię paszportową,
• dokument tożsamości, np. prawo jazdy lub wygasły paszport,
• dowód obywatelstwa, np. stary paszport,
• plan podróży, np. bilety lotnicze lub kolejowe,
• wypełniony wniosek DS-11,
• opłatę za wydanie dokumentu.

Jeśli nie uda się zebrać wszystkiego, urzędnicy konsularni mają starać się pomóc w szybkim wydaniu paszportu. Osoby z pilnymi planami podróży najczęściej dostają paszport tymczasowy, ważny do roku, choć możliwe jest też wydanie pełnego dokumentu na 10 lat. Zależy to od okoliczności. Zastępczy paszport zwykle jest gotowy do następnego dnia roboczego.

Osoby mieszkające za granicą przez dłuższy czas mogą się kwalifikować do odnowienia dokumentu drogą pocztową przez ambasadę lub konsulat. Trwa to zwykle cztery do sześciu tygodni, nie licząc czasu przesyłki.

Jak to wygląda dla Polaków

Opisane zasady dotyczą obywateli USA, ale logika jest podobna dla każdego podróżnika. Polak, któremu paszport wygaśnie za granicą, powinien skontaktować się z polską ambasadą lub konsulatem, które w takich sytuacjach zwykle wydają dokument tymczasowy umożliwiający powrót. Szczegółowe wymogi i terminy warto sprawdzić na stronie właściwej placówki, bo mogą się różnić od amerykańskich.

Warto też pamiętać, że w strefie Schengen można podróżować na podstawie dowodu osobistego, więc w wielu wyjazdach po Europie wystarczy on zamiast paszportu. Poza Europą, a także w krajach z dodatkowymi wymogami, ważny paszport jest jednak niezbędny.

Jak uniknąć kłopotów

• Przed wyjazdem sprawdź datę ważności paszportu i wymogi dla turystów w każdym odwiedzanym kraju.
• Zapisz, gdzie znajdują się ambasady i konsulaty w krajach, które odwiedzisz.
• Miej przy sobie zdjęcie lub kserokopię strony z danymi paszportu na wypadek zgubienia lub kradzieży.
• Wymień paszport z wyprzedzeniem, najlepiej na sześć do dziewięciu miesięcy przed końcem ważności.

Źródło: Condé Nast Traveler – „What Happens If Your Passport Expires While You’re Abroad?”