Wiele krajów nie wpuści turysty, którego paszport jest ważny zbyt krótko. Co jednak, gdy dokument straci ważność już w trakcie wyjazdu, na przykład po chorobie albo przez opóźniony powrót? To kłopot, ale da się go rozwiązać, a procedura przypomina tę stosowaną po utracie lub kradzieży paszportu.

Dlaczego paszport musi być ważny dłużej niż podróż

Powszechną praktyką jest tzw. zasada sześciu miesięcy: przy wjeździe do kraju paszport powinien być ważny jeszcze przez co najmniej pół roku. W części państw, także w wielu popularnych kierunkach w Unii Europejskiej, wymagane jest z kolei, by dokument był ważny co najmniej trzy miesiące po planowanej dacie wyjazdu.

Wymogi sprawdzają przewoźnicy. Linie lotnicze weryfikują datę ważności przed wejściem na pokład i zwykle nie wpuszczą pasażera, którego paszport nie spełnia warunków. Niektóre linie i armatorzy statków wycieczkowych mają przy tym własne zasady, różniące się od oficjalnych przepisów kraju docelowego, dlatego warto sprawdzić jedne i drugie.

Co zrobić, gdy dokument wygaśnie za granicą

Czasem zdarza się, że podróżny wjedzie do innego kraju i zostanie w nim dłużej, niż pozwala termin ważności paszortu. Wtedy trzeba postępować tak, jak po zgubieniu dokumentu. Źródłowy tekst opisuje procedurę dla obywateli USA, która wygląda następująco:

• należy skontaktować się z najbliższą ambasadą lub konsulatem, a wyszukiwarka placówek jest dostępna na stronie Departamentu Stanu;
• nowy paszport wydaje się wyłącznie po osobistej wizycie, co może oznaczać wyjazd do innego miasta;
• trzeba złożyć wniosek o nowy dokument i dołączyć zdjęcie, dokument tożsamości, dowód obywatelstwa (może to być stary paszport), plan podróży z biletami oraz opłatę.

Urzędnicy nie wymagają bezwzględnie kompletu papierów. Strona Departamentu Stanu zapewnia: „nawet jeśli nie możesz przedstawić wszystkich dokumentów, personel konsularny postara się szybko wydać nowy paszport”.

Osoby z pilnymi planami podróży najczęściej dostają paszport awaryjny, ważny do roku, choć możliwy jest też pełnowartościowy dokument na 10 lat. Zależy to od okoliczności. Zastępczy paszport zwykle wydawany jest do następnego dnia roboczego. Obywatele USA mieszkający za granicą przez dłuższy czas mogą natomiast odnawiać dokument pocztą przez ambasadę lub konsulat, co trwa zwykle cztery do sześciu tygodni, nie licząc przesyłki.

Jak to wygląda z polskiej perspektywy

Opisane zasady dotyczą Amerykanów, więc polski podróżny musi liczyć się z innymi formalnościami. Ogólny schemat jest jednak podobny: gdy paszport traci ważność lub zostaje utracony za granicą, pierwszym krokiem jest kontakt z najbliższą polską placówką konsularną. Wymagane dokumenty, opłaty i rodzaj wydawanego dokumentu najlepiej sprawdzić na stronach MSZ i konsulatu, bo nie wynikają one z omawianego tekstu.

W praktyce pomaga to, że po Unii Europejskiej Polacy mogą podróżować również z dowodem osobistym, jeśli go mają. Nie rozwiązuje to jednak problemu przy wyjeździe poza UE, gdzie często potrzebny jest paszport o odpowiedniej ważności. Przed zakupem biletu warto sprawdzić wymogi kraju docelowego, a także kraju tranzytowego, bo to właśnie tam na lotnisku najłatwiej o odmowę wejścia na pokład.

Jak uniknąć kłopotów

• Sprawdź datę ważności paszportu i zasady dla turystów w każdym odwiedzanym kraju jeszcze przed wyjazdem.
• Zapisz adresy ambasad i konsulatów w krajach, które odwiedzisz.
• Zabierz kopię strony z danymi osobowymi lub jej zdjęcie na wypadek zgubienia lub kradzieży paszportu.
• Odnów dokument z wyprzedzeniem – autorzy źródłowego tekstu radzą zrobić to na sześć do dziewięciu miesięcy przed końcem ważności.

Najprościej więc nie dopuścić do sytuacji, w której paszport kończy ważność w trakcie podróży. Jeśli jednak do tego dojdzie, szybki kontakt z konsulatem znacznie skraca drogę do powrotu na właściwy plan.

Źródło: Condé Nast Traveler – „What Happens If Your Passport Expires While You’re Abroad?”