Brytyjski Instytut i Wydział Aktuariuszy (IFoA), Uniwersytet w Exeter oraz organizacja The Ocean Race ostrzegają, że ryzyka związane z oceanami są już poważne i narastają. Według autorów raportu skutki nie zostaną na morzu: mogą uderzyć w ceny żywności, koszty życia, a nawet w przyszłe emerytury.

Ślepa plamka w ocenie ryzyka

Ocean reguluje klimat, wspiera systemy żywnościowe i wodne oraz umożliwia światowy handel. Mimo to wielu decydentów z sektora gospodarki i finansów wciąż pomija go w analizach. Autorzy wskazują, że tradycyjne oceny rozpatrują zagrożenia osobno. Często nie uwzględniają przy tym degradacji oceanów, punktów krytycznych ani tego, że kilka wstrząsów może nałożyć się na siebie.

Zakłócenia w rybołówstwie, opadach, żegludze, infrastrukturze nadbrzeżnej i ubezpieczeniach mogłyby prowadzić do gwałtownych skoków cen żywności, wyższych kosztów życia i szerszej presji inflacyjnej. Dotknęłoby to gospodarstw domowych, firm i rynków finansowych.

Raport „Ocean Maelstrom – Navigating the Climate Storm” wprowadza pojęcie wypłacalności oceanu (Ocean Solvency). Oznacza ono zdolność oceanu do dalszego świadczenia usług, od których zależą dobrobyt i stabilność gospodarcza. Zawiera też scenariusz Ocean Maelstrom. To wiarygodny scenariusz ryzyka systemowego, a nie prognoza. Pokazuje, jak presje oceaniczne, klimatyczne i geopolityczne mogą się nawzajem napędzać i przenosić na produkcję żywności, handel, ubezpieczenia, ryzyko państw i rynki finansowe. Część skutków mogłaby się pojawić w ciągu lat, a nie dekad.

Emerytury pod presją

Osobne studium przypadku dotyczy funduszy emerytalnych. Degradacja oceanów mogłaby jednocześnie wpływać na ich aktywa, zobowiązania i wpłacane składki. Słabsze wyniki inwestycyjne, wyższa inflacja oraz większe obciążenie pracodawców i domowych budżetów mogłyby razem zagrozić wysokości przyszłych świadczeń.

Co zalecają autorzy

Raport apeluje do rządów, regulatorów, inwestorów, ubezpieczycieli i funduszy emerytalnych, by traktowali zdrowie oceanów jak kluczową infrastrukturę gospodarczą. Rekomendacje obejmują:

• realistyczne modele oceny ryzyka, uwzględniające degradację oceanów, punkty krytyczne i wzajemnie powiązane zagrożenia,
• włączenie wypłacalności oceanu do decyzji rządowych, regulacyjnych i finansowych,
• szybszą ochronę i odbudowę oceanów dzięki silniejszej polityce, egzekwowaniu przepisów i inwestycjom,
• tworzenie struktur finansowych, które kierują kapitał na odporność oceanów i ograniczanie ryzyka systemowego,
• zamknięcie „luki między słowami a czynami”, czyli zamianę istniejących zobowiązań na mierzalne efekty.

Autorzy dostrzegają też powody do optymizmu. Ekosystemy oceaniczne potrafią się odbudować, gdy znikną szkodliwe presje, a pojawiają się możliwości inwestycyjne związane z odbudową oceanów i tzw. niebieską gospodarką. Jak jednak podkreśla Sandy Trust, główne autorstwo raportu: „Degradacja oceanu nie kończy się na otwartym morzu.”

Co to oznacza w Polsce

Raport ma charakter globalny i opiera się na brytyjskich analizach aktuarialnych, a w przedstawionym materiale nie ma osobnych wniosków dotyczących Polski. Mechanizm, który opisuje, dotyczy jednak także nas. Polska jest częścią światowych łańcuchów dostaw żywności i handlu morskiego, a ceny w sklepach zależą od zdarzeń daleko od naszych granic. Wstrząsy na globalnych rynkach mogą więc pośrednio odbić się na portfelach konsumentów.

Podobnie jest z oszczędnościami emerytalnymi. Jeśli fundusze inwestujące na światowych rynkach nie uwzględniają ryzyka oceanicznego, mogą być na nie bardziej podatne, niż się wydaje. Raport nie jest regulacją ani prognozą, tylko wezwaniem do poważniejszego traktowania tego ryzyka. Dla czytelnika jest to sygnał, że kwestie klimatyczne i morskie coraz częściej trafiają do rachunków instytucji finansowych i ubezpieczycieli, także tych działających na rynku unijnym.

Źródło: Phys.org – „Severe ocean risks threaten food prices, pensions and global economic resilience”